W związku ze zbliżającym się II etapem konkursu ,,Żołnierze Wyklęci – obudźcie Polskę!”, poniżej przedstawiam przykładowe pytania, które mogą przydać się wszystkim finalistom w przygotowaniach.

 

1. Gdzie po odkryciu i identyfikacji szczątek został pochowany Zygmunt Szendzielarz?

a) Na Powązkach Wojskowych w Warszawie, w miejscu, gdzie spoczywała jego córka Barbara,

b) W Panteonie-Mauzoleum na Powązkach,

c) W Gdańsku, razem z „Inką” i „Zagończykiem”,

d) Szczątki Zygmunta Szendzielarza nie zostały jeszcze odnalezione i do dziś trwają poszukiwania miejsca spoczynku ofiary.

2. „W wolnych chwilach uwielbiał malować i pisać wiersze. Niestety, ze względu na trudności finansowe rodziny nie było mu dane ukończyć rozpoczętych studiów na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu im. Stefana Batorego w Wilnie”. Kogo opisują te słowa?

a) Józefa Łukaszewicza, ps. „Kruk”,

b) Zygmunta Szendzielarza, ps. „Łupaszka”,

c) Stanisława Sojczyńskiego, ps. „Warszyc”,

d) Witolda Pileckiego, ps. „Witold”.

3. „Gdzie została zamordowana Danuta Siedzikówna, ps. „Inka”?

a) W Gdańsku, w więzieniu przy ulicy Kurkowej, 28 sierpnia 1946 roku, wraz z Feliksem Selmanowiczem, ps. „Zagończyk”,

b) W Warszawie, w więzieniu przy ulicy Rakowieckiej, 28 sierpnia 1946 roku,

c) W Poznaniu, w więzieniu karno-śledczym przy ulicy Młyńskiej, 2 maja 1946 roku

d) Została śmiertelnie postrzelona podczas zasadzki w Ostrołęce, w nocy z 19 na 20 grudnia 1946 roku.

4. Który z Żołnierzy Wyklętych nie dostał się w ręce UB, doczekał spokojnej starości, a nawet po tzw. „zmianie systemu”, w wyborach samorządowych w maju 1990 roku został wybrany pierwszym burmistrzem miasta Wolsztyna?

a) Aleksander Krupiński, ps. „Ryś”,

b) Andrzej Rzewuski, ps. „Abrek”,

c) Jan Woś, ps. „Warta”,

d)  Nikt z Żołnierzy Wyklętych nie dożył tych lat.

5. Siły partyzanckie podległe „Olechowi” – ppor. Anatolowi Radziwonikowi liczyły ok. 100 żołnierzy. Przyjęto za cel obronę miejscowego społeczeństwa przed represjami sowieckimi. Na jakim terenie działał „Olech” i jego siły partyzanckie?

a) Na Nowogródczyźnie,

b) Na ziemi lubuskiej,

c) W Wielkopolsce,

d) Na Pomorzu.

6. Czyim adiutantem był w młodości Paweł Jasienica – znany pisarz historyczny i publicysta?

a) Majora Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora”,

b) Ks. Antoniego Bańkowskiego ps. „Eliasz”,

c) Kazimierza Kamieńskiego ps. „Huzar”,

d) Zygmunta Szendzielarza, ps. „Łupaszko”.

 7. Które z opisanych poniżej okoliczności śmierci dotyczą jednego z Żołnierzy Wyklętych Andrzeja Rzewuskiego?

a) Postrzelony przez grupę operacyjną UB, zmarł w czasie transportu do Ostrołęki, jego ciało wrzucono do Narwi, a odnalezione zostało przez rybaka, który powiadomił rodzinę zmarłego,

b) Aresztowany przez UB w Poznaniu, trzykrotnie usiłował targnąć się na życie, w śledztwie odmawiał składania zeznań, popełnił samobójstwo w areszcie w Poznaniu,

c) Został zamordowany „metodą katyńską” – strzałem w tył głowy, egzekucja odbyła się w 1948 roku w mokotowskim więzieniu w Warszawie,

d) Skazany na trzykrotną karę śmierci, wyszedł na wolność w 1956 roku, zmarł w wyniku obrażeń poniesionych w śledztwie i więzieniu.

8. Kiedy została rozwiązana Armia Krajowa?

a) 19 stycznia 1945 r.,

b) 9 stycznia 1944 r.,

c) 9 maja 1944 r.,

d) Formalnie do 1963 r. nie została rozwiązana.

 9. Które zdanie jest prawdziwe?

a) Marek Kubliński zaprzyjaźnił się z Bohdanem Różyckim w Liceum im. Jana III Sobieskiego w Krakowie,

b) Marek Kubliński i Bohdan Różycki założyli konspiracyjne kółko samokształceniowe, w ramach jego działania przygotowywali referaty dotyczące historii i doktryn politycznych, wydrukowali ok. 1000 sztuk ulotek nawołujących do oporu wobec władz komunistycznych,

c) Latem 1949 roku Kubliński i Różycki mieli stanowić patrol dywersyjny, któremu powierzono zdobycie broni. Mieli oni rozbrajać milicjantów w Krakowie, udało im się przeprowadzić dwie udane akcje,

d) Wszystkie powyższe zdania są prawdziwe.

10. Tadeusz M. Płużański nazywa kobietę, komunistkę, członka PPR i AL, związaną z mordem na gen. Fieldorfie „ubeckim potworem w spódnicy”. Kogo dotyczy to określenie?

a) Marii Gurowskiej, przewodniczącej składu sędziowskiego,

b) Heleny Wolińskiej, prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej,

c) Wandy Wasilewskiej, wiceprzewodniczącej PKWN,

d) Edwardy Orłowskiej, pierwszej przewodniczącej PZPR (kierowała Wydziałem Kobiecym).

11. W którym mieście w Polsce planowane jest utworzenie Muzeum Żołnierzy Wyklętych?

a) W Warszawie,

b) W Krakowie,

c) W Ostrołęce,

d) W Poznaniu.

12. Który z Żołnierzy Wyklętych pisał piękne i wzruszające listy-grypsy ze swej celi więziennej do synka Andrzejka?

a) Witold Pilecki, ps. „Witold”,

b) Aleksander Bednarczyk, ps. „Adam”,

c) Roman Sadowski, ps. „Blady”,

d) Łukasz Ciepliński, ps. „Pług”.

13. Który z Wyklętych powiedział – już na początku okupacji – swojej żonie, że jak przyjdzie wybrać mu między Ojczyzną a rodziną, to wybierze Ojczyznę?

a) Franciszek Jaskulski „Zagończyk”;

b) Henryk Flame „Bartek”;

c) Zdzisław Badocha „Żelazny”;

d) Józef Kuraś „Ogień”.

14. Który z walczących, góral z dziada pradziada, z „Orła” stał się „Ogniem”?

a) Józef Kuraś,

b)  Antoni Żubryd,

c) Franciszek Przysiężniak,

d) Stanisław Sojczyński.

15. W kwietniową noc 1951 r. zginął „Rój” w walce wraz z kolegami, uciekając z obławy. Ubowcy zrobili mu – już martwemu – zdjęcie w czarnym berecie z trupią czaszką. Nigdy Mieczysław Dziemieszkiewicz takiej czapki nie nosił. Kto wydał miejsce, w którym się zatrzymali?            

a) Dziewczyna, w której się kochał, a którą UB zmusiło do współpracy,

b) „Rój” już wtedy od kilku lat nie żył,

c) Przypadkowo ubowcy trafili na tę kryjówkę,

d) Nie było takiego zdarzenia z udziałem „Roja’’.

 16. Gdzie został zamordowany Stanisław Sojczyński „Warszyc”?

a) W Łodzi,

b) W Kielcach,

c) Na Pomorzu,

d) Na Lubelszczyźnie.

17. Oddział „Ojca Jana” (tak nazywali ich mieszkańcy terenów, na których walczyli) to był oddział, którym dowodził:

a) Franciszek Przysiężniak,

b) Stanisław Sojczyński,

c) Jan Borysewicz,

d) Jan Leonowicz.

18. Które zdanie dotyczące jednego z Żołnierzy Wyklętych, Andrzeja Kiszki ps. „Dąb” jest prawdziwe?

a) W listopadzie 1944 roku Kiszka wstąpił do oddziału Narodowego Zjednoczenia Wojskowego Józefa Zadzierskiego „Wołyniaka”,

b) Kiszka ukrywał się w bunkrze w lesie, od 1953 roku aż do 1961 roku,

c) Po odnalezieniu bunkra przez SB i MO Kiszka został skazany na karę dożywotniego więzienia, ale zwolniony został w 1971 roku,

d) Wszystkie powyższe zdania są prawdziwe.

19. Które z poniżej przedstawionych zdań dotyczy Edmunda Albina Marona?

a) Edmund Albin Maron w urządzonej przez swój oddział partyzancki zasadzce zabił czterech funkcjonariuszy MO; po tym zdarzeniu musiał się ukrywać i zdecydował się na ucieczkę za granicę,

b) Od połowy marca 1944 roku ukrywał się w lasach Puszczy Noteckiej, gdzie działał oddział partyzancki, który od pseudonimu Marona nosił kryptonim OP „Mur”,

c) Aresztowany na Podhalu, został wtrącony do więzienia i poddany okrutnym torturom; zasądzoną karę śmierci wykonano w lutym 1951 roku,

d) W 1943 roku został aresztowany przez Gestapo za prowadzenie sabotażu i wywieziony do obozu koncentracyjnego w Dachau, gdzie zginął.

20. Który z Żołnierzy Wyklętych przed swoją egzekucją powiedział następujące słowa: „Ofiaruję swoje życie za wolną Polskę”?

a) Jan Kempiński, ps. „Błysk”,

b) Zygmunt Szendzielarz, ps. „Łupaszka”,

c) Stefan Skołozdrzych, ps. „Lis”,

d) Henryk Dobrzański, ps. „Hubal”.

21. Wspaniały polski poeta Zbigniew Herbert napisał wiersz pt. „Wilki”. Kogo dotyczy podany poniżej fragment tego wiersza?

Przegrali bój we własnym domu

Kędy zawiewał sypki śnieg

Nie było komu z łap wyjmować cierni

I gładzić ich zmierzwioną sierść.

Nie opłakała ich Elektra

Nie pogrzebała Antygona

I będą tak przez całą wieczność

We własnym domu wiecznie konać.

a) Wszystkich poległych w Powstaniu Warszawskim,

b) Wszystkich zamordowanych Żydów w obozie w Oświęcimiu,

c) Wszystkich poległych w pierwszych dniach kampanii wrześniowej,

d) Wszystkich żołnierzy podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, stawiającego opór w latach 40. i 50. ubiegłego wieku.

22. Siostra Izabela Łuszczkiewicz, szarytka, skazana trzykrotnie na śmierć za kontakty z WiN-em, była okrutnie torturowana podczas śledztwa. W jakich okolicznościach nastąpiła jej śmierć w 1957 roku?

a) Popełniła samobójstwo w swojej celi,

b) Wykonano egzekucję tzw. „metodą katyńską” w więzieniu przy ulicy Rakowieckiej w Warszawie,

c) Zmarła w wyniku obrażeń poniesionych w czasie śledztwa i w więzieniu rok po wyjściu na wolność,

d) Zmarła na zapalenie płuc w swoim klasztorze w Krakowie.

23. Wśród grona Żołnierzy Wyklętych znajdują się postacie księży-żołnierzy, którzy byli ścigani przez UB, osadzani w więzieniach i torturowani. Pewien ksiądz, po ciężkim śledztwie i okrutnych torturach, zapewnił swoją siostrę podczas widzenia: „Nie lękaj się, ja się nie dam złamać. Jestem tu potrzebny dla tych, co się załamują”. Jak brzmi imię i nazwisko tego księdza?

a) Ks. Władysław Gurgacz, ps. „Sem”,

b) Ks. Zygmunt Kaczyński,

c) Ks. Józef Zator-Przytocki, ps. „Czeremosz”,

d) Ks. Rudolf Marszałek.

24. Sowieci, walczący na Kresach z pewnym oddziałem partyzanckim, nazywali dowódcę tegoż oddziału „czortem w okularach”. Jak nazywał się ów żołnierz określany tym mianem?

a) Zygmunt Szendzielarz, ps. „Łupaszka”,

b) Czesław Zajączkowski, ps. „Ragnar”,

c) Jan Morawiec, ps. „Remisz”,

d) Mieczysław Dziemieszkiewicz, ps. „Rój”.

25. Jan Peciak, ps. „Chaim” jest jednym z Żołnierzy Wyklętych. Kiedy ogłoszono amnestię, postanowił się nie ujawniać, gdyż spodziewał się represji ze strony UB, ale natrafiono na jego ślad w 1952 roku. Został otoczony we wsi Chomranice. Co znaleziono przy nim w trakcie tej obławy?

a) Skórzany portfel, w którym było 150 złotych, koronkę do modlitwy wraz z pugilaresem, książeczkę do modlitwy, obrazki ze świętymi, dwa medaliki, jedno zdjęcie, grzebień, pasek do spodni, tymczasowe zaświadczenie tożsamości na nazwisko „Jan Mazowiecki”,

b) Broń, którą schował w sianie,

c) Mundur wraz z białoczerwoną opaską, na której widniały litery „WP” oraz  pieczęć z orłem w koronie,

d) Jedzenie: makaron, suchary i ziemniaki, czasopismo „Bluszcz” oraz akta miejscowych urzędów stanu cywilnego.

26. Które z podanych poniżej zdań dotyczy Gabriela Fejcho, żołnierza walczącego o niepodległość na ziemi wielkopolskiej?

a) Działał na terenie czterech powiatów: Koło, Konin, Włocławek i Nieszawa; w swojej działalności koncentrował się na akcjach przeciwko placówkom administracji publicznych, urzędom gmin i posterunkom MO; został za to skazany na karę śmierci, którą wykonano,

b) Zasłynął akcją w niemieckim obozie zagłady KL Auschwitz, gdzie jako ochotnik polskiego podziemia i dobrowolny więzień zorganizował struktury konspiracyjne i wewnętrzną samopomoc, gromadził materiały i informacje potwierdzające wielkie ludobójstwo dokonywane przez Niemców,

c) Po rozbiciu swojego oddziału w Lasach Janowskich, zaczął ukrywać się samodzielnie, a kryjówką stał się bunkier wykonany późną jesienią 1953 roku.

27. Zginął podczas ucieczki, na którą zdecydował się  w 1948 roku, próbował przedostać się do zachodnich Niemiec, natknął się na czechosłowacką bezpiekę, zmarł w wyniku strzelaniny.

  Jakie były okoliczności śmierci Henryka Flamego?

a) Dokonano skrytobójczego zamachu 1 grudnia 1947 roku w Zabrzegu pod Czechowicami; zamachowcem Flamego był miejscowy policjant Rudolf Dadak,

b) Został aresztowany i poddany okrutnemu śledztwu, zasądzony wyrok wykonano w Krakowie, 4 października 1950 roku,

c) Przy próbie przedostania się Henryka Flamego i jego przyjaciela do Czechosłowacji, oboje natknęli się na czechosłowacką bezpiekę i zginęli w wyniku strzelaniny,

d) Flame ukrywał się w Majdanie Kozic Górnych i tam, dzięki donosowi jego współtowarzysza zorganizowano obławę, w wyniku której esbeckie kule dosięgły Henryka Flamego.

28. Dlaczego Narodowy Dzień Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” ustanowiono właśnie 1 marca?

a) Tego dnia zamordowano w więzieniu na warszawskim Mokotowie siedmioro członków IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”, w tym m.in. Łukasza Cieplińskiego i Adama Lazarowicza,

b) Tego dnia udało się Witoldowi Pileckiemu uciec z obozu w Auschwitz, gdzie zdobywał informacje o dokonywanym przez Niemców ludobójstwie. Zawarł je później w słynnym dokumencie zwanym „Raportem Pileckiego”;

c) Wtedy zginął ostatni z walczących żołnierzy wyklętych, Józef Franczak ps.  „Lalka”;

d) Wtedy rozpoczęły się prace ekshumacyjne na tzw. kwaterze „Ł” cmentarza powązkowskiego, a w efekcie tego odnaleziono szczątki niektórych pomordowanych żołnierzy w więzieniu mokotowskim w Warszawie.

29. Którego z Żołnierzy Wyklętych wydała w ręce UB narzeczona?

a) Mieczysława Dziemieszkiewicza, ps. „Rój”,

b) Kajetan Samborski, ps. „Duch”,

c) Lech Karol Neyman, ps. „Butrym”,

d) Jan Augustyniak, ps. „Jastrząb”.

30. „W nocy z 19 na 20 grudnia 1946 będąc na kwaterze w gospodarstwie Czesława Kruczyka we wsi Gnaty został otoczony przez grupę operacyjną UB z Ostrołęki. Śmiertelnie postrzelony bez pomocy medycznej umarł w czasie transportu do Ostrołęki. Według relacji jego zwłoki zostały wrzucone do Narwi i odnalezione kilkanaście kilometrów dalej przez rybaka, który powiadomił rodzinę. Pogrzeb odbył się nocą w ścisłej tajemnicy, wiedziało o nim tylko kilka osób z najbliższego otoczenia i ksiądz”. Którego z Żołnierzy Wyklętych dotyczą podane okoliczności?

a) Aleksandra Bednarczyka, ps. „Adam”,

b) Hieronima Dekutowskiego, ps. „Zapora”,

c) Macieja Kalenkiewicza, ps. „Kotwicz”,

d) Władysława Jedlińskiego, ps. „Nemo”.

31. Jednym z Żołnierzy Wyklętych jest „kapitan Remisz”, czyli Jan Morawiec, ps. „Remisz”, „Henryk”, „Tajfun”. Z czego zasłynął?

a) Nieustannie narażony na niebezpieczeństwo, dzięki niezwykłej brawurze wychodził cało z opresji, o jego wyczynach już wówczas krążyły legendy,

b) W dniu 3 maja 1946 roku wszystkie oddziały Zgrupowania „Remisza” po uroczystej Mszy Świętej w intencji Najświętszej Maryi Panny wymaszerowały z Baraniej Góry w kierunku Wisły,

c) Dobrowolnie trafił do Oświęcimia, by stworzyć tam siatkę konspiracyjną, zgromadził materiały i informacje potwierdzające wielkie ludobójstwo dokonywane przez Niemców i przedstawił to w swoim raporcie,

d) Został aresztowany przez Gestapo za prowadzenie sabotażu i wywieziony do obozu koncentracyjnego w Dachau, podczas transportu uciekł i powrócił do okupowanego kraju.

32. Który z Żołnierzy Wyklętych został zamordowany w więzieniu w Warszawie przy  ulicy Rakowieckiej, jednak wyrok nie został wykonany poprzez strzał w tył głowy, tylko poprzez powieszenie?

a) August Emil Fieldorf, ps. „Nil”,

b) Zygmunt Szendzielarz, ps. „Łupaszka”,

c) Lech Karol Neyman, ps. „Butrym”,

d) Stanisław Kasznica, ps. „Stanisław Wąsacz”.

33. W sprawie którego z aresztowanych Żołnierzy Wyklętych interweniowała Aldona – siostra Feliksa Dzierżyńskiego?

a) Augusta Emila Fieldorfa, ps. „Nil”,

b) Witolda Pileckiego, ps. „Witold”,

c) Józefa Kozłowskiego, ps. „Las”,

d) Zygmunta Kwiatkowskiego, ps. „Zryw”.

34. Wraz z tematyką Żołnierzy Wyklętych pojawia się także określenie „Łączka”. Co to takiego?

a) Inaczej Kwatera Ł, czyli miejsce potajemnego zakopywania w latach 1945-1956 mordowanych polskich działaczy niepodległościowych przez NKWD-UB przy murze cmentarnym Cmentarza Wojskowego na Powązkach w Warszawie,

b) To miejsce na terenie obozu Auschwitz-Birkenau, gdzie rozsypywano prochy ludzi, którzy ponieśli śmierć w krematoriach,

c) Nazywano tak plac przy ulicy Rakowieckiej w Warszawie, na którym odbywały się zasądzone wyroki śmierci, najczęściej wykonywane poprzez strzał w tył głowy,

d) To nazwa pomnika, który usytuowany jest na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach i ma symbolizować pamięć o poległych żołnierzach walczących w antykomunistycznym podziemiu.  

Życzę wszystkim powodzenia

Senator RP Maciej Łuczak